Als ik op een verjaardag of receptie over de toekomst praat, valt mij vaak een vreemd verschijnsel op. Bijna iedereen is geneigd het heden te verabsoluteren. Vijf jaar terug geloofde bijna niemand dat half Nederland in het jaar 2000 op het internet zou zitten. Vijf jaar terug was internet nog een “hype”voor nerds en was een mobiele telefoon alleen nog maar voor zakenmensen en patsers. Niemand geloofde toen dat er nu sprake zou zijn van integratie van televisie, gsm en het internet en van een langdurige economische “boom”.
Datzelfde verschijnsel doet zich nu opnieuw voor. Opnieuw zijn de meeste mensen geneigd te denken dat alles toch vooral bij het oude zal blijven. “Over vijf jaar zal er nog wel wat meer internet zijn, en wat dan nog!” Het helpt dan om te wijzen op de tijd vijf jaar terug. Voor veel mensen is het een schok als ze zich realiseren dat in 1995 Internet en GSM toch vooral nog maar iets was voor een kleine voorhoede.
Hoe zal de wereld er dan uitzien in 2005? Wat zal de elektronische snelweg ons nog meer gaan brengen? Doe uw ogen eens dicht en denk vijf jaar vooruit. Wat zien we dan? Ik zie een wereld met nog veel meer welvaart. Ik zie mensen, huizen, auto’s en apparaten die allemaal met elkaar verbonden zijn door hele snelle netwerken, via de kabel, of gewoon draadloos. Wat voor gevolgen zal dat hebben voor het leven van gewone mensen zoals u en ik?
Die integratie van draadloos, tv en internet zal leiden tot het versmelten van vele toepassingen in en rondom het huis. Domotica heet dat tegenwoordig. Een slim huis dat zelf allerlei functies regelt, verwarming, verlichting, beveiliging etc. Dat “weet” wie er aanwezig is of wie er aankomt en daarmee rekening houdt. Het bad aanzet, de verwarming regelt etc. Hieraan zitten dan ook de communicatiefuncties gekoppeld, videoconferencing heet dat nu nog, maar het zal dan heel normaal zijn om op afstand niet alleen te kunnen praten, maar ook te kunnen zien met wie men spreekt. De kleinkinderen op de videowall bekijken terwijl ze in de crèche zijn, of de grootouders in hun aanleunwoning. Natuurlijk kan dat dan ook allemaal draadloos op het schermpje van de mobiele telefoon. En de traditionele tv is dan opgevolgd door de interactieve tv met miljoenen kanalen. En door multigaming, waarbij men zelf de hoofdrol kan spelen in virtuele werelden, met scripts naar keuze en met talloze deelnemers van over de hele wereld. En dat wordt allemaal heel gebruiksvriendelijk. Bijvoorbeeld met stemherkenning zodat je nooit meer een pincode of een opdracht hoeft in te typen. Elk apparaat weet dat jij degene bent die bevoegd is om de opdracht te geven (of niet).
Wat voor gevolgen zal dat hebben voor de manier waarop wij met elkaar omgaan. Hoe zullen onze omgangsvormen veranderen als iedereen in principe altijd bereikbaar kan zijn? Hoe zal het gaan met toezicht in de openbare ruimte als er overal camera’s kunnen staan, of als iedereen de alarmknop op zijn mobieltje kan indrukken? Komt er een vorm van elektronische bestraffing voor wetsovertreders. Elektronisch toezicht en de elektronische enkelband? Is er dan nog privacy voor gewone burgers?
Hoe zullen beroepen veranderen als allerlei functies overbodig zijn geworden omdat slimme “bots” en “agents” veel beter en sneller dan hun menselijke tegenhangers voor ons informatie opzoeken of bestellingen doorgeven? Moeten we dan nog in de file om op ons werk te kunnen komen? Zal de werkweek nog verder worden ingekort als veel van het werk zal worden overgenomen door computers en robots?
En hoe zal de politiek omgaan met voortdurende elektronische meningspeilingen en met de opkomst van allerlei elektronisch georganiseerde lobbygroepen zoals nu al de ANWB (rekeningrijden) en met de massamedia die steeds meer de politieke agenda regisseren (de bonnetjes van Peper). Komt er dan een elektronisch referendum? De ultieme vorm van volksdemocratie?
En zal er dan nog wel iets als internet zijn?
Peter van der Wel februari 2000