Futurologie

In de afbeelding hieronder zie je het verschil tussen toekomstvoorspellingen, -verwachtingen en -verkenningen weergegeven in de tijd. Je ziet daar dat naarmate je verder vooruitgaat in de tijd, de onzekerheid toeneemt en daardoor de betrouwbaarheid van je toekomstvoorspellingen afneemt. In de afbeelding zie je ook 4 verschillende tijdshorizonnen, genummerd 1, 2,3 en 4. De periode

We hebben het hiervoor gehad over trends. Langer lopende ontwikkelingen binnen systemen. Naast deze min of meer langer lopende ontwikkelingen bestaan er ook zichzelf min of meer herhalende patronen. In het klimaatsysteem bijvoorbeeld kennen we (of kenden we?) de opeenvolging van ijstijden met daar tussenin de warmere perioden, de interglacialen. In het weersysteem kennen we

Hiervoor zagen we al dat er regelmatig onverwachte gebeurtenissen plaatsvinden die maken dat ‘de toekomst’ er opeens heel anders uitziet dan we vooraf hadden gedacht. We zagen eerder dat futurologen dat soort externe schokken wel ‘wildcards’ noemen. Een heel extreem voorbeeld deed zich zo’n 66 miljoen jaar geleden voor met de inslag van een gigantische

In de blokken hiervoor zagen we al dat het eenvoudigweg doortrekken van trends gevaarlijk is. Maar tegelijkertijd zeggen trends wel iets over de plausibele toekomsten. Wil je trends verantwoord gebruiken, dan heb je kennis nodig van de krachten achter of onder deze trends. Dit noemen we ook wel domeinkennis. Natuurlijk kunnen we in dit boek

We zagen in de eerdere blokken van deze cursus dat systeemdenken misschien wel de belangrijkste vaardigheid van de futuroloog is, maar dat het ook een moeilijk te ontwikkelen vaardigheid is. In een systeem beïnvloedt A bijvoorbeeld B en ook weer F en Z, en F beïnvloedt dan weer A, en zo verder. In de meeste

In de blokken hiervoor hebben we vooral gekeken naar de principes achter het toekomstonderzoek. In dit blok en de blokken hierna gaan we verschillende toepassingen van deze principes bekijken. We beginnen met het verschijnsel: ‘trend spotting, ofwel het leren herkennen van zwakke signalen. Het middel om je te wapenen tegen glijdende en kantelende normaliteit, is

Zoals we in het eerste deel zagen gaan veel mensen er impliciet van uit dat er maar één toekomst zal zijn, namelijk die ene waarin we straks allemaal zullen leven. Tegelijkertijd weten we allemaal ook wel dat er afhankelijk van de keuzes die we in het heden maken, verschillende mogelijke toekomsten kunnen ontstaan. Als je

De scenario’s die wij in dit blok zullen bespreken staan bekend onder de naam: exploratieve scenario’s. Dit type scenario’s is bedoeld om de nog ongedachte en onverwachte toekomsten te verkennen. Dat gebeurt door je los te trekken uit bestaande denkkaders en je te bevrijden van hier-en-nu-bijziendheid. Het zijn dus zeker geen planningsscenario’s of voorspellingen van

Dan komen we nu bij de vraag: Hoe maak je nu met alles wat je geleerd hebt uit dit boek een toekomstverkenning? Zoals ik al eerder schreef, komt daar meer bij kijken dan het simpelweg toepassen van de instrumenten uit deze cursus. Het is ook een kwestie van oefenen. Het is een vaardigheid die je