Scenario 2: Ikke-ikke-ikke

In dit tweede scenario zijn alle productiemiddelen eigendom van enkele grote megaconcerns. De aandelen van deze cheabols zijn in handen van een kleine happy few. De 1% procent. Het kapitalisme heeft gezegevierd.

Hoe is dat zo gekomen? Ook in dit scenario begon alles met enkele rampen. En deze lokten nog weer andere rampen uit. Milieurampen, conflicten om schaarse grondstoffen, regionale oorlogen, enge ziektes, klimaatverandering, grensoverschrijdende criminaliteit, (staats)terrorisme en migratiestromen hebben in dit scenario geleid tot steeds verder oplopende internationale spanningen. Toen de verschillende problemen elkaar onderling ook nog eens bleken te versterken, leek de wereld in een neerwaartse spiraal terecht te komen, een draaikolk van elkaar versterkende rampen.

Toen de nationale politici niet in staat bleken om gezamenlijk deze landsgrenzen overschrijdende problemen aan te pakken, nam het bedrijfsleven haar verantwoordelijkheid. In die tijd waren er door grote internationale fusies nog slechts enkele grote ondernemingen over. Deze cheabols zagen hun toekomstige winstgevendheid in gevaar komen en staken de koppen bij elkaar. Zij deden dat op de voor hen vertrouwde manier. De markt moest het doen.

robots doen al het werk

Ook in dit scenario zien we convergentie van allerlei bestaande technologieën. Biotechnologie, medische technologie, neurobiologie, nanotechnologie, kunstmatige intelligentie en robotica convergeerden en versnelden elkaar. Ook in dit scenario worden bijna alle materiële zaken nu geproduceerd door robots. Robots en AI werken 24/7, hebben geen looneisen, geen behoefte aan vakanties, vrije dagen of pensioeneisen. Ook in deze wereld is groene energie overvloedig en praktisch gratis beschikbaar, dankzij zon, wind en kernfusie. Met die bijna gratis energie kunnen veel grondstoffen voortdurend worden gerecycled.

Dit leidde tot fors meer welvaart, maar vooral voor de superrijken. Zij kopen zich persoonlijke diensten (denk aan butlers, nanny’s, hondenuitlaters, masseuses, persoonlijke assistenten en privéchauffeurs) en de echt schaarse goederen die niet zomaar kunnen worden geprint of bijgemaakt. Dit zijn de echte statusgoederen. Denk aan voetbalclubs, massamedia, luxe modemerken, schaarse natuur, landgoederen, privé-eilanden en vastgoed in de binnensteden.

De middenklasse is aangewezen op de veel goedkopere substituten. Online medische zorg, online onderwijs, online entertainment, VR reizen, torenflats in de suburbs, vakanties in overdekte vakantieparken en 3D-geprinte fysieke producten (ook de spullen in de supermarkt) en imitatie luxe producten. Fysieke spullen kun je tegenwoordig tegen redelijk betaalbare prijzen online bestellen.

Voor de vergrijzende bevolking zijn fysieke goederen trouwens veel minder belangrijk geworden. De meeste mensen werken in de Metaverse, waar ze metadiensten leveren. ‘Levende’ muziek, het verkopen van (vooral seksuele) VR ervaringen of het maken van VR artefacten. En natuurlijk is er daar ook werk in de wereld van (e-)sport en amusement. Liefhebbers van orale geschiedenis kunnen daar ook hun hart ophalen bij ouderen die nog kunnen verhalen over hun leven van voor het internet. De meeste consumenten zijn zo zowel consument als producent (prosumers) van unieke ervaringen.

Een klein deel van deze middenklasse werkt verder als persoonlijk medewerker van de rijke 1%. Als privé chauffeur, butler of privé live uitvoerend muzikant.

Een deel van de bevolking echter (de onderklasse) slaagt er niet in zijn dagen op een zinvolle manier te vullen. Zij vluchten in (nieuwe) drugs en cyberverslaving (cyber heroïne).

In dit scenario is de kleine maar krachtige overheid in feite een onderdeel van het bedrijfsleven. De uitvoering van overheidstaken is volledig geautomatiseerd en steunt op AI. Zelfs de doorberekening van de mogelijke gevolgen van nieuw beleid vindt plaats door geavanceerde AI-systemen.

Wet- en regelgeving is vastgelegd in computersystemen en AI. (law-on-a-chip). Boetes worden meteen afgeschreven van de tegoeden van de burgers. Criminaliteit is dan ook bijna uitgebannen.

Ook cybercrime is geen probleem nu de virtuele wereld en de fysieke wereld steeds meer zijn samengesmolten. De (sociale) media staan volledig ten dienste van de tevredenheid van de middengroepen. Berichten en memes die de bevolking ontevreden zouden kunnen maken, worden (naar oud Chinees recept) automatisch weggecensureerd of gecorrigeerd. Privacy bestaat in deze wereld alleen voor de superrijken. De cybercops zijn volledig geautomatiseerd en houden alles nauwkeurig voor de rijke 1% in de gaten. Zelfs de alom gebruikte brein-tot-brein-interfaces kunnen indien nodig door deze cybercops worden gehackt.

Wel is er nog een kleine groep, terroristen (criminelen?) die het niet eens zijn met dit overheidsbeleid. Zij hebben ooit nog eens geprobeerd de synthetische biologie in te zetten als een chantagemiddel. Maar ook dat instrument werkt niet meer. Toen in 2025 enkele biologische organismen uit laboratoria ontsnapten, leidde dat wereldwijd tot de dood van bijna een miljard mensen. Tegenwoordig voorkomen nanotech-sensoren in openbare ruimten nieuwe uitbraken van synthetische (en natuurlijke) micro-organismen.