veilig internet (2001)

Dit artikel is nog steeds actueel. In dit artikel pleit ik samen met Wim Deetman, in 2001 de voorzitter van EPN, van de VNG en de burgemeester van Den Haag, voor een gecontroleerd internet. Ik trek daar de vergelijking met de openbare ruimte. Daar kunnen we ook niet toestaan dat hackers, spammers en andere hooligans de orde verstoren.

Gecontroleerd internet  maatschappelijke noodzaak

We hebben als maatschappij dringend behoefte aan een netwerk waarmee we veilig kunnen betalen, waar we zeker kunnen zijn van de digitale identiteit van onze gesprekspartner ‘aan de andere kant van de lijn’, waarmee we veilig elektronisch kunnen stemmen, waar we geen last hebben van mailbommen, ongewenste spam, waarin de kansen op virussen, hackers zijn geminimaliseerd, waar verbindingen gegarandeerd zijn etc.

Het mag niet zo zijn dat er zomaar opeens uren lang geen verbinding mogelijk is, omdat lijnen overbelast zijn of servers uitvallen. Dat kan alleen maar worden gegarandeerd als de verantwoordelijkheid c.q. aansprakelijkheid bij duidelijk verantwoordelijke partijen ligt en nooit als het net van ‘iedereen’ is.

De eenvoudigste oplossing is dan dat er een soort netwerkautoriteit komt, die niet alleen verantwoordelijk is voor de veiligheid van het net, maar ook over de bevoegdheden en de middelen beschikt om die veiligheid te waarborgen. Veiligheid voor de volle 100% is heel moeilijk te garanderen, ook al omdat bedreigingen niet alleen van buiten, maar juist vaker van ‘binnenuit’ komen. Maar in principe zijn zulke veilige netwerken wel te realiseren, sterker nog deze bestaan al. Veel bedrijven hebben voor intern gebruik besloten netwerken ingericht. Deze netwerken zijn met een combinatie van technische, juridische, organisatorische en sociale maatregelen beveiligd.

Net als in de fysieke openbare ruimte is het voor de hand liggend dat de overheid die netwerkautoriteit wordt. We krijgen dan een NederNet, met cybercops die aan de grenzen inkomende berichten controleren op virussen en buitenlandse hackers en die ook intern Nederlandse misbruikers moeten kunnen opsporen. Met net als in de niet-virtuele wereld ook een vorm van sociale controle, zoals we nu al bij bijvoorbeeld het meldpunt kinderporno kennen.

In dat netwerk zouden dan allerlei beveiligingsmechanismes moeten worden ingebouwd. Microsoft werkt momenteel aan een systeem van beveiligde virtuele kluisjes en beveiligde virtuele identiteiten. Symantec ontwikkelt allerlei vormen van virusscanners en beveiligingssoftware.

Zo’n besloten netwerk kan ook door ondernemingen worden aangeboden. We krijgen dan het CasemaNet, KPN- of UPCnet. Dan zorgen die bedrijven voor de veiligheid, zij sporen misbruikers op en bewaken de firewalls aan de buitengrenzen. Uiteraard is ook een mengvorm mogelijk, een publiek-private samenwerking zoals bijvoorbeeld het ResidentieNet, waarin een bepaalde regio samen met de netwerkexploitant voor de veiligheid en de diensten zorgt.

Voor de doorsnee gebruiker zal zo’n veilig netwerk gewoon het internet zijn, alleen is dan een stuk betrouwbaarder. De kern van dit netwerk zal dan waarschijnlijk bestaan uit amusementkanalen, (interactieve tv) en betrouwbare informatie. Informatie over de files, de beurskoersen, het weer en het nieuws. En natuurlijk is het ook een Kennisnet. Scholieren, maar ook niet-scholieren kunnen via dit betrouwbare netwerk toegang krijgen tot de elektronische lessen die nu ontwikkeld worden voor scholen en universiteiten. Op dit gecontroleerde netwerk kun je natuurlijk niet alleen veilig e-mailen, maar ook videomailen en beeldtelefoneren. Voor 90% van de Nederlanders zal zo’n amusement- , betaal- en informatienetwerk meer dan genoeg zijn.

Misschien blijft er wel een (beveiligde) verbinding naar het oude internet. Want er blijven vast ook nog mensen die behoefte hebben aan een onbeveiligd netwerk waar je kunt hacken en anoniem kunt chatten. Maar het internet zoals wij dat nu kennen, chaotisch en ongedifferentieerd, zal dan door de meeste mensen niet meer worden gebruikt. Het is dan opgevolgd door besloten, beveiligde en gecontroleerde netwerken.

EPN – Electronic-highway Platform Nederland

Wim Deetman, (voorzitter) en Peter van der Wel (directeur)